Devrimci Marksizm’in yeni sayısı hem güncele hem tarihe dokunan analizlerle okurlarının karşısında!

Yakında 20. yaşını kutlayacak olan Marksist teori ve politika dergisi Devrimci Marksizm’in 61. sayısı, “Erken Cumhuriyet dönemi Kürt isyanları” ve “Sınıf mücadelesinin teorisi ve pratiği” başlıklı iki ana dosya ve bunlara eşlik eden, dosya dışı iki yazıyla okurları ile buluştu.

Sayının ilk yazısında, Devrimci İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı yoldaşımız Levent Dölek, son dönem Türkiye siyasetinin doğru anlaşılması için “faşizm”, “tek adam rejimi” ya da “saray rejimi” gibi kavramların yetersizliğini / uygunsuzluğunu ortaya koyarak Marksist bir yöntemle “yarı-askerî rejim” ifadesini ileri sürmekte. Dölek’e göre bu kavram, istibdadın sınıfsal ve siyasal temellerini ortaya koymakta başarılı ve bağımsız bir sınıf siyaseti için de sosyalistlere önemli bir zemin sunuyor.

Dölek’in bu kapsamlı değerlendirmesini, Türkiye’de cumhuriyet kurulduktan sonra yaşanan ilk büyük Kürt ayaklanmasının 100. yıldönümü vesilesiyle hazırlanan ve erken Cumhuriyet dönemi Kürt isyanlarının sınıfsal boyutlarına odaklanan dosya izliyor. Dosyadaki yazılarda Alp Yücel Kaya, Şeyh Sait ayaklanmasını; Mahir Şadioğlu ise Xoybun ve Ağrı isyanlarını ele alıyor. Dosya, Kürt sorununun bugüne kadar en çok ihmal edilmiş olan yanına, sınıfsal temellerine güçlü bir şekilde ışık tutuyor.

İkinci dosyanın ilk yazısında, farklı siyasî çevrelerden aydınlar tarafından birlikte çıkarılan, pek az sol derginin yayınlandığı, yasal planda hiçbir Marksist derginin olmadığı 12 Eylül döneminde yayına başlayan, son derecede gelişkin bir iç tartışma demokrasisi temelinde yayınlanan ve kendi önüne koyduğu görevi yerine tam olarak getirerek Marksizmi sol liberalizme karşı savunan 11. Tez, Sungur Savran tarafından ele alınıyor. Savran’ın hareket noktası, Zümray Kutlu ve (kendisi de başından itibaren 11. Tez Yayın Kurulu üyesi olan) E. Ahmet Tonak’ın derginin Yayın Kurulu’ndan on iki aydın ile 40 yıla yakın bir süre sonra yaptığı bir dizi söyleşinin bir araya getirilmesinden oluşan bir kitap: 11. Tez Dergisi - Liberalizme Karşı Marksizm. Ancak yazı bir kitap değerlendirmesi değil. Yazar kitabı hareket noktası olarak alıyor, sol liberalizm akımını tanımlıyor, bu akımın 12 Eylül’ün Marksizm’e kanlı saldırısı ortamında sol hareket üzerinde nasıl bir tahribat yarattığına değiniyor, solda liberalizme karşı mücadelenin 11. Tez’in 1992’de kapanmasından sonra esas olarak devrimci Marksistlerce sürdürüldüğünü ortaya koyuyor.

Devrimci Marksizm, geçtiğimiz yaz Trotskiy’in Büyükada’daki mirasını sahiplenmek ve ileri taşınmasına katkıda bulunmak üzere ilk adımını attı ve ilk etkinliğini Büyükada Taş Mektep’te gerçekleştirdi. Bu sayıda, önce bu etkinlik hakkında dergi okurlarını bilgilendiren, Yayın Kurulu imzalı kısa bir giriş, ardından ise Trotskiy mirasının genç işçiler arasında yaşadığının gurur verici bir işareti ve bu mirasın emin ellerde olduğunun göstergesi olarak, Naz Şakar’ın tüm katılımcıları heyecanlandıran ve uzun süre alkışlanan konuşmasına yer veriliyor.

Sungur Savran’ın bu sayımızda yer alan ikinci yazısındaysa, bu yıl ölümünün 30. yıldönümü olan Ernest Mandel ele alınıyor. Savran bu yazısında Mandel’i farklı açılardan ele alarak, ondan öğrenilecek çok şey olduğunu, ama ağır hataları gözden kaçarsa sonucun Birleşik Sekretarya’nın bugün vardığı “post-Leninist” çizgi olacağını vurguluyor.

61. sayının son yazısındaysa Süreyya Algül, 2017’de vizyona giren ve Winston Churchill’in merkezinde yer aldığı üç filmi ele alıyor; Hitler faşizmini yenilgiye uğratan asıl aktör Sovyetler Birliği olduğu halde, Algül’e göre ele aldığı filmler, tarihsel gerçekliği neredeyse yok sayarak Churchill’in şahsında İngiltere’yi ve diğer batılı emperyalist müttefiklerini öne çıkaran ve böylelikle tarihsel gerçekliği tahrif eden sinema külliyatının güzide örnekleri olarak konu edilmeyi fazlasıyla hak ediyor.

61. sayı elden ele ulaşır, okunur ve tartışılırken, Devrimci Marksizm Yayın Kurulu 20. yaşına giren derginin İngilizce yıllığı Revolutionary Marxism’in ve 62. sayısının hazırlıklarına şimdiden başladı!

Bu yazı Gerçek gazetesinin Ocak 2026 tarihli 196. sayısında yayınlanmıştır.